تماشای مستندی مملو از احساس متفاوت؛ آموزش‌وپرورش آینه‌ای از آینده است

مهران نعمت‌اللهی کارگردان مستند «مشق امشب» که به‌زودی از شبکه نمایش خانگی پخش می‌شود در گفتگو با خبرنگار مهر درباره دغدغه و موضوع این مستند توضیح داد: «مشق امشب» از یک کنجکاوی درباره مستند «مشق شب» عباس کیارستمی آغاز شد؛ اینکه اگر او زنده بود و با وضعیت امروز نظام آموزشی کشورمان مواجه می‌شد به چه انگاره‌ای دست می‌یافت.

آموزش و پرورش آینه تمام‌نمای آینده است

وی ادامه داد: آموزش و پرورش هر کشوری آینه تمام‌نمای آینده آن کشور است و این اهمیت بالایی دارد که توجه ویژه‌ای به آن بشود، درباره آن بحث و صحبت شود و مشکلات و معضلاتش دیده شود تا بتوانیم کاری کنیم که بچه‌های امروز ما که بعداً سردمداران این کشور می‌شوند به درستی آینده‌ای را که از آنِ آنهاست رقم بزنند. من با یک نگاه وارد آموزش و پرورش شدم و با یک نگاه دیگر از آن خارج شدم. این مستند حدود هشت سال پیش ساخته شد و شرایط نسبت به آن موقع تغییرات بسیاری داشته است. فکر می‌کنم الان نظام آموزشی با چالش‌های بیشتری روبه‌رو است. شرایط به شکلی شده که فاصله گرفتن بچه‌ها از مدرسه باعث شده آنها از فضای آموزش دور شوند و روحیه تلاش‌گری در آنها کمرنگ‌تر شود.

این کارگردان با ابراز نگرانی از وضعیت آموزشی امروز اظهار کرد: معدل پایینی که ثبت می‌شود یکی از مسائل نگران‌کننده است. از بلوچستان گرفته تا تهران و مراکز استان‌ها همه چنین وضعیتی دارند و احساس می‌کنم که این شرایط، شرایطی نیست که ما برای ساختن یک ایران بالنده به آن نیاز داریم. اگر مجلس و دولتمردان ما همه کارهایشان را تعطیل کنند و یک نگاه ویژه به شرایط و معضلات نظام آموزش داشته باشند کار خطایی نکرده‌اند چراکه صحبت از آینده است و این سرمایه‌گذاری بعدا به نتیجه می‌رسد.

حرف مستند حرف امروز جامعه است

نعمت‌اللهی در رابطه با نقش و شاخصه کودکان در این مستند گفت: اگر شما بخواهید چیزی را به یک بچه تحمیل کنید، خودش آن را نمی‌پذیرد. مستند، تعریفش از سندیت می‌آید و این سندیت چیزی است که کاملاً مشخص است. اگر بخواهید در مستند چیزی بسازید که برخاسته از داستانی است که خلقش می‌کنید، مخاطب کاملا متوجه آن می‌شود. حرف مستند، حرف امروز جامعه است. افرادی که آنها را در مستند می‌بینید، در جامعه وجود دارند و وظیفه مستندساز این است که روی آنها تمرکز کند و کمی ریزتر این افراد را کنار هم نشان بدهد و در ادامه به یک نتیجه و دستاورد برسد.

وی افزود: در «مشق امشب» ما با یک فهم وارد مساله شدیم و با یک فهم از آن خارج شدیم. بچه‌های امروز خیلی خوب می‌بینند، خوب می‌شنوند و نسبت به مسائل روزشان بسیار آگاه‌اند. نسبت به کودکی خودمان، این تفاوت کاملا محسوس است.

کارگردان مستند «مشق امشب» با اشاره به تاخیر چندساله در اکران و اکران آنلاین این مستند بیان کرد: «مشق امشب» جوایز بسیار متعددی به دست آورده و در ۱۵ کشور دنیا به نمایش در آمده و در جشنواره‌هایشان حضور داشته است. روزنامه گاردین در مورد این اثر یادداشتی نوشته و حتی در کشور خودمان به جشنواره فجر رفته و جزو یکی از سه فیلم برتر از نگاه تماشاگران جشنواره «سینماحقیقت» شده است.

حمایتی که هرگز صورت نگرفت

وی ادامه داد: ما این مستند را با هزینه شخصی، بدون سرمایه‌گذاری و بدون اسپانسر ساختیم و بسیار دوست داشتیم تا آن را ادامه دهیم اما این پروسه انجام نشد. تمام مستندسازان می دانند که پول مستندساز در حدی است که بتوانند فیلم بعدی‌اش را بسازد اما در حقیقت همین اتفاق هم برای ما نیفتاد. هزینه‌ای که ما در سال ۹۷ کردیم به رغم این نرخ تورم هنوز بازنگشته و هیچ حمایتی از ما صورت نگرفته است.

نعمت‌اللهی با اشاره به بازخوردهای خارجی فیلم گفت: دنیا به دنبال این است که این پژوهش را دنبال کند. در آمستردام هلند، دست اندرکاران سینمای مستند جهان از ما در مورد نحوه پژوهش فیلم می‌پرسیدند و به دنبال آن بودند که مسیر ما را پی بگیرند و چالش‌های مشترک آموزشی‌ای را که وجود دارد، برطرف کنند. ولی نگاه در جامعه ما به این شکل نبود. یعنی منِ فیلمساز باید به تنهایی به دنبال اکران فیلم و اکران آنلاین آن بروم. با خیلی از دستگاه‌ها صحبت کردم اما اقدامی انجام ندادند. به نظر من مخاطب اصلی این فیلم دانشجویان دانشگاه فرهنگیان و دانشجویان دانشگاه شهید رجایی هستند. آنها باید این فیلم را ببینند، چون می‌خواهند وارد محیط مدرسه بشوند پس باید قبل از آن با محیط مدرسه آشنا باشند، از لحاظ روانی دانش‌آموزان را بشناسند و بدانند که این مدرسه چه نوع دانش‌آموزانی، با چه شرایطی، چه خانواده‌ای، چه میزان سطح درآمدی و چه دغدغه‌هایی دارد. در واقع اکران آنلاین آخرین نقطه امید من بوده است.

مستندی مملو از احساسات گوناگون

این کارگردان با اشاره به مساله اکران مستند عنوان کرد: فیلم‌های این‌چنینی، فیلم‌های گیشه‌ای نیستند؛ یعنی باید مردم را به سمتشان هدایت کرد. چراکه این آثار صرفا سرگرمی نیستند بلکه شما را نسبت به پیرامون خودتان آگاه و فعال می‌کنند. در خارج از کشور ما می‌دیدیم که حتی یک صندلی خالی در سالن اکران مستندمان وجود نداشت؛ این اتفاقی بود که می‌توانست در ایران هم رخ دهد اما هیچ حمایتی از من صورت نگرفت.

نعمت‌اللهی گفت: امروز ۴۰ میلیون نفر از مردم این کشور درگیر نظام آموزشی‌ هستند؛ یا خودشان دانش‌آموزند، یا کارمند وزارت آموزش و پرورش هستند، یا پدر و مادر و اولیا بچه ها هستند. ما یک جامعه بسیار بزرگ داریم که احساس می‌کنم دیدن این فیلم به آنها بسیار کمک خواهد کرد. متأسفانه آخرین امید ما همین پلتفرم است که بتواند فیلم را به گوش و چشم کسانی که مشتاق‌ هستند، برساند.

کارگردان مستند «مشق امشب» در پایان با اعلام زمان اکران آنلاین این فیلم اظهار کرد: این فیلم در مهر و طی هفته کودک از پلتفرم فیلم‌نت اکران می‌شود. «مشق امشب» برای طرفداران عباس کیارستمی است، برای کسانی است که سینمای اندیشه و سینمای بدنه را دنبال می‌کنند. احساس می‌کنم که مخاطب بعد از دیدن این اثر به حالت سابق برنمی‌گردند، چون فیلم سرشار از احساسات متفاوتی است که در ما جاری می‌شود و تا مدت‌ها درگیرمان می‌کند.